Guest, slideshow-3

Η κατάσταση εξαίρεσης και η επίταξη δεν συμβαδίζουν με την κανονικότητα

prosfygaki-se-kouta-eidomeni-apopseis

γράφει ο Δρ. Παναγιώτης Καρκατσούλης.

Όταν το μακρινό 2015 η νεότευκτη κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ επιδόθηκε σε μια πρωτοφανή παραγωγή πράξεων νομοθετικού περιεχομένου (ΠΝΠ) και πράξεων υπουργικού συμβουλίου (ΠΥΣ), πολλοί διερωτήθηκαν εάν η πρακτική εκείνη προοιώνιζε μια δημοκρατική εκτροπή. Άλλοι, περισσότερο καλοπροαίρετοι, απέδιδαν την υποκατάσταση της Βουλής από την Κυβέρνηση σε άγνοια των βασικών κανόνων της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Η κυβέρνηση Τσίπρα ψήφισε μέσα σ’ έναν χρόνο όσες ΠΝΠ και ΠΥΣ είχαν ψηφίσει οι κυβερνήσεις Παπανδρέου, Σαμαρά και Παπαδήμου μαζί. Η πρακτική εκείνη στιγματίστηκε από το σύνολο της αντιπολίτευσης ως προσπάθεια της μικρής ομάδας του «Μαξίμου» να καταλάβει το κράτος. Οι πολιτικές και οικονομικές λεπτομέρειες της εποχής που έγιναν, εντωμεταξύ γνωστές, εδραίωσαν την πεποίθηση σε πολλούς ότι το κωμειδύλλιο για την επανάσταση στην Ευρώπη και την απελευθέρωση της χώρας από τη «χρεοδουλοπαροικία» δεν ήταν παρά μια προσπάθεια εγκατάστασης ενός αυταρχικού καθεστώτος στην χώρα.

Μια πιο προσεκτική θεωρητική εξέταση των πεπραγμένων της περιόδου εκείνης, όμως, δεν έγινε. Μπορεί η «κατάσταση εξαίρεσης», για να χρησιμοποιήσω τον γνωστό από τον Giorgio Agamben όρο, την οποία επεχείρησε να επιβάλει ο ΣΥΡΙΖΑ ως κυβέρνηση να ματαιώθηκε αλλά η φιλοσοφία διακυβέρνησης έμεινε. Οι έκτακτες ανάγκες και οι εξαιρέσεις έγιναν αποδεκτές, υποδορείως, ως μια νομιμοποιημένη μορφή άσκησης εξουσίας σ’ ένα δημοκρατικό πολίτευμα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η απόφαση της κυβέρνησης της ΝΔ να περάσει με ΠΝΠ μια σειρά επιτάξεων ιδιοκτησιών και περιουσιών, προκειμένου να δημιουργήσει εκεί κλειστά προαναχωρησιακά κέντρα, στιγματίστηκε ως αντι-δημοκρατική πρακτική από ελάχιστους. Κι απ’ αυτούς που κριτικάρουν την κυβερνητική ενέργεια, ακόμη λιγότεροι στιγματίζουν όχι μόνο την επίταξη αλλά και τη θέση της σε ισχύ μέσω ΠΝΠ.

Πρέπει, όμως, να είμαστε σαφείς στο σημείο αυτό. Η συχνή κήρυξη καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και οι σχετικές διαδικασίες που κάμπτουν τη διαφάνεια δεν συνιστούν από μόνες τους χούντες ή όποια άλλα δραματικά διαδίδουν οι Συριζαίοι. Σύμφωνα με τη διατύπωση του Agamben: «Η κατάσταση εξαίρεσης δεν συνιστά δικατατορία αλλά έναν κενό χώρο δικαίου μέσα στον οποίο όλοι οι νομικοί ορισμοί έχουν αδρανοποιηθεί». Αυτό που εννοεί ο φιλόσοφος είναι ότι οι κανονιστικές ρυθμίσεις που αφορούν παρόμοια θέματα σε μια περίοδο κανονικότητας αίρονται και βρισκόμαστε μπροστά σε μια αγεωγράφητη περιοχή η οποία μπορεί να καταλήξει σε καθεστώς.

Αντιλαμβάνομαι ότι οι κυβερνητικοί θα προσπαθήσουν να δικαιολογήσουν την απαράδεκτη αυτή απόφαση με το επιχείρημα ότι η κατάσταση στο προσφυγικό-μεταναστευτικό έχει ξεφύγει και, υπό την έννοια αυτή, βρισκόμαστε σε μια απρόβλεπτη και επείγουσα ανάγκη. Μια πιο προσεκτική, όμως, εξέταση των περπαγμένων της πολιτείας τους δείχνει ότι οι συνεχείς παλινωδίες τους στο θέμα αυτό αποκάλυπτουν ότι δεν υπήρχε κανένα σχέδιο αντιμετώπισής του.

Χωρις να συγχωρεί κανείς τις ιστορικές ευθύνες του ΣΥΡΙΖΑ που άφησε τη χώρα απροστάτευτη και οδήγησε στο να κλείσουν τα σύνορα των γειτονικών χωρών και να εγκλωβιστούν στην Ελλαδα εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες, νόμιμοι και παράτυποι, η ΝΔ προσπάθησε να αντιμετωπίσει τη διόγκωση των ροών με αλυσιτελείς αυτοσχεδιασμούς. Μεταξύ αυτών συγκατελέγονται και οι δομές φιλοξενίας στην ενδοχώρα που συναντούν τη σφοδρή αντίσταση των τοπικών κοινωνιών ου μην αλλά και των αιρετών που έχουν εκλεγεί με τη ΝΔ. Η πίεση που ασκείται στην κοινοβουλευτική της ομάδα είναι μεγάλη και, προκειμένου να ελεγχθεί, η κυβέρνηση επιλέγει να προχωρήσει με την «ασφαλή» οδό της ΠΝΠ. Όταν, όμως, μια κυβέρνηση προσπαθώντας να επιλύσει τα εσωτερικά της προβλήματα, αποφασίζει να κινηθεί στα όρια του κράτους δικαίου, χρησιμοποιώντας οδούς και διαδικασίες που προσιδιάζουν μόνο σε έκτακτες ανάγκες, τότε φλερτάρει ανοιχτά με την εκτροπή από το δημοκρατικό πολίτευμα. Διότι, εν τέλει, πολύ πιο σημαντικό από τις επιτάξεις της ΝΔ, είναι ο τρόπος που αποφάσισε να τις κάνει.

Ακόμη κι αν το σχέδιό της ευοδωθεί, θα έχουμε κάνει ένα ακομη βήμα προς τη «μετα-δημοκρατία», δηλαδή, προς την ακύρωση της δημοκρατίας. Και, πάντως, καλό είναι να θυμηθούμε στην επόμενη κήρυξη έκτακτης ανάγκης ότι έτσι στρώνεται ο δρόμος για την εκροπή. Έτσι εδραιώνεται τη αντίληψη που απέδωσε καλύτερα όλων ο Carl Schmitt λέγοντας ότι «Κυρίαρχος είναι αυτός που αποφασίζει για την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, άρα, η εξουσία του εδράζεται στην εξαίρεση: Ο νόμος και το δίκαιο ταυτιζονται με την κατάσταση εξαίρεσης».

Πιο σημαντικό από την επίταξη, πιο σημαντικό από τη συνοχή της ΝΔ, πιο σημαντικό από το κομματικό παίγνιο, είναι η Δημοκρατία. Γι’ αυτήν ας γρηγορούμε. Χρέος μας είναι να αποσοβήσουμε την ανήκεστη βλάβη που μπορούν να της προξενήσουν οι άφρονες που την πληγώνουν.

 

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε και στην AthensVoice

Προηγουμενο ΑρθροΕπομενο Αρθρο

Πρ. Βουλευτής Επικρατείας με Το Ποτάμι και γραμματέας της κοινοβουλευτικής του ομάδας.

 

http://www.inerp.gr


Είμαι νομικός (Πανεπιστήμιο Αθηνών), με διδακτορική διατριβή στην Κοινωνιολογία του Δικαίου (Πανεπιστήμιο Bielefeld, Γερμανία). Η πρώτη μου επαγγελματική ενασχόληση με το διοικητικό/ρυθμιστικό φαινόμενο ήταν στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης στην οποία παραμένω έχοντας διδάξει για περισσότερα από 20 έτη Δημόσια Πολιτική και Ρυθμιστική Διακυβέρνηση. Ακολούθως εργάσθηκα, για δύο δεκαετίες, ως ειδικός επιστήμων στο Υπουργείο Προεδρίας Κυβερνήσεως. Στα χρόνια αυτά προσπάθησα ιδιαίτερα για την ανατροπή των αρνητικών στερεοτύπων για την ελληνική διοίκηση μέσα από την προώθηση των διοικητικών μεταρρυθμίσεων. Τα ΚΕΠ αποτελούν την πιο γνωστή απ’ αυτές. Από το 2007 και μετά, έχω την ευθύνη του στρατηγικού σχεδιασμού του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Διοικητική Μεταρρύθμιση». Παράλληλα με τις δραστηριότητές μου στην Ελλάδα, είχα έντονη δραστηριότητα ως σύμβουλος πολλών κυβερνήσεων και διοικήσεων (22) καθώς και διεθνών οργανισμών (5) επί θεμάτων διοικητικών μεταρρυθμίσεων. Έχω εκδώσει 5 βιβλία και έχω δημοσιεύσει περισσότερα από εκατό άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά, στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο. Μελέτες μου έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες (μεταξύ άλλων, στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ρωσικά, αραβικά, και κινεζικά). Έχω βραβευτεί δύο φορές από την Αμερικανική Εταιρία Διοικητικής Επιστήμης. Η πρώτη φορά ήταν το 2003, με το βραβείο «Peter Boorsma» από την Southeastern Conference της ΑSPA και η δεύτερη το 2012 στο Las Vegas όπου μου απονεμήθηκε το "International Public Sector Award" της ASPA.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Η κατάσταση εξαίρεσης και η επίταξη δεν συμβαδίζουν με την κανονικότητα

γράφει ο Δρ. Παναγιώτης Καρκατσούλης. Όταν το μακρινό 2015 η νεότευκτη κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ επιδόθηκε σε μια πρωτοφανή παραγωγή πράξεων

Συνεχίζοντας να χρησιμοποιείτε την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Περισσότερες πληροφορίες.

Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας ή κάνετε κλικ στο κουμπί "Κλείσιμο" παρακάτω τότε συναινείτε σε αυτό.

Κλείσιμο